Psychologische astrologie

Vincent Botella Coaching

Zoals je elders op mijn site kunt lezen (wat is een horoscoop?), is een horoscoop niets anders dan een zeer selectieve en gestileerde kaart van de hemel die je astrologisch kunt interpreteren. Dat wil zeggen, wanneer je in staat bent om deze hemelkaart als een complex symbool te zien, dan kun je er bepaalde betekenissen en dynamieken uit halen. Het maakt daarbij eigenlijk niet uit waar die interpretatie dan betrekking op heeft – een mens, een gebeurtenis, een organisatie. Als het maar iets is dat op een specifieke plek en op een specifiek tijdstip is begonnen, oftewel ‘geboren’.

Je kunt astrologische symbolen bijvoorbeeld psychologisch interpreteren. Tegenwoordig is dat de meest bekende toepassing van de astrologie. Dat is niet altijd vanzelfsprekend geweest en, ook nu, is dat niet voor elke astroloog een vanzelfsprekendheid. Er bestaat al sinds de Romeinse tijd een eenvoudige vorm van psychologische astrologie, maar de echte volwassen psychologische astrologie nam pas in de jaren ’70 en ’80 van de vorige eeuw een vlucht, nadat er al sinds eind negentiende eeuw een aanloop naar was geweest.

De psychologische astrologie heeft met name in het werk van Carl Gustav Jung (1875-1961) een rijke bron van inspiratie gevonden. Zoals zijn leermeester, Sigmund Freud, de psychoanalyse ontwikkelde, zo ontwikkelde Jung de dieptepsychologie. Hij liet zien dat het onbewuste deel van de psyche de belangrijkste tegenspeler van de mens is tijdens zijn of haar leven. In Jungs ogen was het onbewuste geen verzamelplaats van onbewuste, sociaal onaanvaardbare driften, maar een compenserende kracht die heel eigenwijs en zelfstandig kan opereren. Het onbewuste compenseert, simpel gezegd, de eenzijdigheden van het bewuste leven van een mens. En de aard van een mensenleven is zodanig dat we ons meestal eenzijdig in de ene of de andere richting ontwikkelen.

Door deze compenserende rol lijkt het onbewuste een dwarsligger die soms inderdaad driftmatig optreedt op een manier die sociaal weinig aanvaard wordt, vaak vooral door jezelf. Je wordt plotseling rood van schaamte - wat jouw ‘geheime gedachten’ verraadt -, je wordt buitenproportioneel kwaad om een kleinigheid, je wordt bevangen door een angst die je niet kunt controleren, je krijgt een black out, etc. Het onbewuste kent vele uitingsvormen. Wat ze gemeen hebben, is dat het lijkt alsof je geen controle hebt over wat er met je gebeurt. Het is alsof je in meerdere of mindere mate ‘overgenomen’ wordt. Goede voornemens en verstandige besluiten lijken, hoe vaak je het ook probeert, weinig invloed te hebben op deze ‘inbreuken’ vanuit het onbewuste.

In zijn omvangrijke oeuvre bracht Jung dit irrationeel en ongrijpbaar lijkende onbewuste, zo goed en zo kwaad als het ging, in kaart. Hij was zelf de eerste om toe te geven dat dit eigenlijk een onmogelijke opgave was die op het einde van zijn leven op geen enkele wijze voltooid was. Niettemin bevatten de boeken van Jung een zeer rijke schat aan rake observaties, van onder andere zijn duizenden patiënten, gecombineerd met een voor vele therapeuten bruikbaar model van de psyche. Jungs model is met name bruikbaar voor therapeuten die ook zingeving, creativiteit en spiritualiteit bij hun therapieën betrekken.

Om zijn theorie te formuleren putte Jung uitgebreid uit het werelderfgoed aan mythologie, rituelen en alchemie. Hij had namelijk ontdekt dat deze fantasierijke verhalen en symbolische handelingen zeer grote overeenkomsten vertoonden met de ‘logica’ van het onbewuste in het algemeen en met de dromen van zijn patiënten (die meestal niets van deze dingen wisten) in het bijzonder. Het leek of mythen en alchemie, onder alle aanklevende folklore, vrij nauwkeurige kaarten van het onbewuste bevatten.

Nu bevat de astrologie van oudsher vele mythische elementen, zo hebben de namen van de tekens en planeten een mythische achtergrond, en putte de middeleeuwse alchemie voor haar symbooltaal uitgebreid uit de veel oudere astrologie. De combinatie van astrologie met het werk van Jung was dus uitermate gelukkig en voor de hand liggend. Beide putten uit dezelfde bronnen en beide ‘denken’ op dezelfde manier. Wat het werk van Jung toevoegde, was het psychologische, nauwkeurig toegespitst op het leven van individuen. Dat was een dimensie in de astrologie die tot dan toe nauwelijks expliciet was geweest.

Je zou dus kunnen zeggen dat Jung ontdekte hoe relevant (op een precieze en nauwkeurige manier) mythische en alchemistische thema’s zijn voor een beter begrip van de individuele psyche. Voor astrologen die bekend waren met het werk van Jung betekende dat de ontdekking van een enorm potentieel dat in de astrologie besloten lag. Namelijk, de horoscoop, die een uniek patroon van op elkaar inwerkende mythische en alchemistische factoren toont, kan gebruikt worden als een schematische kaart van de individuele psyche. Het blijkt in de praktijk dan ook een waardevol instrument te zijn voor het opdoen van zelfkennis en het bewust maken van tot dan toe onbewuste patronen die in het dagelijks leven storend en zelfs pijnlijk naar voren kunnen komen.

Deze ontwikkeling zorgde voor een verschuiving in de astrologie. Het zwaartepunt verschoof van de aloude nadruk op het voorspellen van gebeurtenissen naar bewustwording en zelfkennis. Zozeer zelfs dat sommige astrologen voorspellende astrologie afdeden als iets achterhaalds. Dat gaat misschien wat ver, de astrologie dankt veel van haar technieken aan de eeuwenoude kunst van het voorspellen en, hoe ongelooflijk dat ook klinkt, het ís mogelijk om voorspellingen te doen. Sinds eind jaren ’90 zijn er dan ook stromingen binnen de astrologie die het voorspellen weer in ere willen herstellen. Dat is echter een onderwerp voor een ander artikel.

Voordelen van psychologische astrologie... Lees verder

Wil je een voorbeeld zien van de toepassing van psychologische astrologie, kijk dan bijvoorbeeld eens op De Saturnus-cyclus.

Zie verder ook Wat bepaalt de inhoud van een astrologisch consult?

Vincent Botella,

astroloog in Schiedam, Rotterdam e.o.

info@vincentbotella.nl